vogeltelling

De zachte winter en het nog beschikbare voedsel in de natuur zorgen ervoor dat de typische wintervogels van onze tuin dit jaar niet present zijn. We treuren daar niet echt om want tenslotte gaat het niet om ons maar wel om de vogels. Ook zonder sijzen, kepen en koperwieken is er hier heel wat leven rond de voedersilo en het water. Heel veel pimpelmezen, koolmezen, vinken en huismussen. De boomklevers komen ook nog steeds langs (zie foto) en de twee zwarte mezen blijven trouw aan de aangeboden granenmix. Op de grond speurt een heggenmus naar wat eetbaars en een koppel houtduiven zorgt ervoor dat niks blijft liggen. Af en toe hangt er ook een roodborstje aan de voedersilo, huppelt er een winterkoninkje in het rond en landen er enkele merels. Zij pikken ook in de appelschijven tussen de gele kornoeljes. Tesamen een heel geanimeerd gedoe dat me veel kijkplezier biedt.

Dit weekend is het de vogeltelling van Natuurpunt en naar jaarlijkse gewoonte geef ik ook onze cijfers door.

nu dit weer

Onze aanpalende noorderbuur is een multigetalenteerde boer die vorige week alweer het beste van zichzelf heeft getoond. Deze keer geen gifspuiterij, mestinjectie, waterverspilling, uitroeiing van kieviten of verwaarlozing van beschermd patrimonium maar wel .... een grote ronde bomenverminking. We spreken hier niet over het wegsnoeien van overhangende takjes. Neen, hij heeft zichzelf het recht toegeëigend om met een hoogtewerker en kettingzaag diep in de aanpalende tuinen te penetreren en naar eigen (ontbrekend) inzicht andermans bomen en hagen te kortwieken. De onderstaande foto illustreert welke ravage er werd aangericht.

Silhouetbepalende takken werden binnen de omheining afgezaagd

Je zou tenminste verwachten dat er enige vorm van overleg en goedkeuring aan voorafgegaan is maar van zo'n details ligt hij blijkbaar niet wakker. Is het nu zo moeilijk voor de boeren om -zoals heel wat collega's al doen- naast opbrengstfixatie ook wat liefde voor de natuur en zorg voor het landschap te tonen? Waar haalt men het lef om andermans tuinen binnen te dringen en met een kettingzaag zomereiken, kastanjes en veldesdoorns te verminken? Deze modus operandi is uiteraard doelbewust gekozen. Wat omligt, ligt om. Een afgezaagde tak, kan er niet meer aangelijmd worden. Weg met de bomen, leve de Roundup-bestendige maïskolf!

Een verplichte cursus basismanieren, het zou voor veel boeren niet overbodig zijn.

thema-avond amfibieën

Misschien is dit wel iets voor jou? Natuurpunt Tessenderlo organiseert op donderdag 30 januari een thema-avond over amfibieën. "Van kikkerpoel tot paddenoverzet" belooft een fijne avond te worden over beesten die me altijd geïntrigeerd hebben. Zo planten de bruine kikker en padden zich hier jaarlijks met succes voort maar lukt het me niet om salamanders in onze -nochtans geschikte- waterpartijen te krijgen.

In 2012 kreeg ik tijdens een natuurwandeling bijna een beroerte door de massale slachtpartij van padden op de weg. Intussen is Natuurpunt Tessenderlo één van de koplopers in het overzetten van padden.

Nooit te oud om bij te leren, dus ga ik eens luisteren. Place to be: De Kriekel te Schoot (deelgemeente Tessenderlo) om 19.30 uur. Deelname is gratis, wel even vooraf inschrijven op natuurpunttessenderlo@gmail.com .

Dankzij de paddenoverzet worden dergelijke trieste taferelen ingeperkt.

winterharde vrouwtjes

Op en rondom de bloempjes van de mahoniestruik waren vandaag al zweefvliegen actief. De lekkere zon activeerde enkele snorzweefvliegen. Zo in putteke winter ... dat moet abnormaal zijn, dacht ik, maar hier las ik dat dit niet zo is. Slechts heel weinig zweefvliegen overwinteren in het volwassen stadium en de snorzweefvlieg is er zo eentje. Als je op een warme dag in de winter een snorzweefvlieg ziet, is dat een bevrucht vrouwtje dat haar beschut plekje verlaten heeft. En de mannetjes, die sterven voor de winter.

Snorzweefvlieg op winterbloesem

gele bloemenwolk

Winterjasmijn aan een regenpijp

Op drie plekken van de tuin hebben we winterjasmijn geplant. Het moet één van de allergemakkelijkste tuinplanten zijn want je hebt er totaal geen werk mee. Zowat elke tak die vruchtbare grond raakt, begint te wortelen en zo heb je er alwaar een plantje bij. Het is één van de bekende winterbloeiers - net als de toverhazelaars, Prunus subhirtella en Viburnum bodnantense - en hij doet dat heel uitbundig en opvallend. Eén van onze winterjasmijnen groeit rond de brievenbus en wandelaars staan er dezer dagen wel eens bij stil. "Amai, dat bloeit hier al" hoorde ik recent. Voor de Jasminum nudiflorum is het evenwel de normaalste zaak van de wereld dat hij in de wintermaanden in bloei staat. Voor wie graag in deze periode wat kleur heeft, is het een prima keuze.

in de hoek

Een telefoonboek, bestaat dat eigenlijk nog? Jawel, wij kregen hem vandaag in de brievenbus. De Witte Gids heet dat ding. Nog steeds. De vorige hebben we, denk ik, zo'n 2 of 3 maal gebruikt. Niet om iemand op te bellen maar wel om het juiste adres op te zoeken.... en natuurlijk... om te kijken of je er zelf nog in staat en of het nummer klopt. Bij de nieuwe was dit niet anders. Vooraleer doen te verdwijnen in de schuif boven de TV, zocht ik onze gegevens op. "Tessenderlo", de letter R .... en jawel, we staan ook in de editie 2020. Alles correct. Ik weet niet hoe met jou zit, maar wij hebben onze vaste telefoon nog al heeft dit een paar keer aan een zijden draadje gehangen. 

Dit jaar is er wel een ingrijpende verandering: wij staan er wel in maar eigenlijk niet meer tussen. Het moet zijn dat die van ons stout is geweest want ze hebben haar helemaal in de hoek gezet. Aan mij kan dat niet gelegen hebben.

De Witte Gids

groene inventaris

Op nieuwjaarsdag ben ik begonnen met al het levend plantgoed in onze tuin (30 a) te inventariseren. In 1990 is mijn schoonvader zaliger begonnen met de aanleg van de tuin en 30 jaar later blijkt hoe moeilijk het voor me is om al die dingen correct op naam te brengen.

Ooit hield ik die kastickets en naamkaartjes nog bij, maar intussen doe ik dit al lang niet meer en dat maakt die immense klus er niet gemakkelijker op. Via de blog, catalogi, bomengidsen en websites kom ik al een heel eind, maar af en toe is er een vraagteken. Al die variëteiten met soms een verwaarloosbaar verschilletje ook! Maar die inventaris moest ooit gebeuren want met het ouder worden, worden de gaten in mijn geheugen alleen maar groter.

Het resultaat van al mijn peinzen en opzoekwerk kan je terugvinden onder 'Planten', de knop naast 'Beesten'. Zoals je kan merken, ben ik er nog een hele tijd zoet mee. Eerst de bomen en heesters en de rest is voor later.

(Op de foto: rozenbottels in de maak)

op naar 2020

Beste wensen voor 2020

Het is een uitzonderlijk zachte laatste dag van het jaar. Op dit moment lopen de kinderen van het dorp van deur tot deur. Ze zingen een kort nieuwjaarsliedje, openen hun snoepzak en krijgen van de inwoners wat lekkers en hup, op naar de volgende deur.

In mijn kindertijd liepen in onze straat enkele honderden kinderen, vaak bibberend van de kou ondanks de warme mutsen en sjaals. Hier en daar werd je binnengeroepen om even aan de warme stoof gaan te zitten en wat warme chocolademelk te drinken. De 'verworven snoepbuit' stelde niet zo heel veel voor: koekjes met suikerglazuur, koetjesreep, nicnacjes, mandarijnen en appelsienen, heel soms een halve of een hele frank. Simpele dingen maar - en daar was het om te doen - vooral heeeeel veel. Zo zwaar was de zak dat ik dacht 'dit krijg ik nooit op' ... maar de zak was rapper leeg dan gedacht. Goed voor de tandjes was het zeker niet.

Tegenwoordig geven de mensen, als ze er nog voor thuis blijven, totaal andere dingen en dat heeft ongetwijfeld te maken met het feit dat er nog nauwelijks kinderen op de been zijn. Jaar op jaar minder en minder zangertjes. Het lijkt erop dat de kinderen van tegenwoordig niet meer uitkijken naar een gevulde snoepzak. De kasten thuis puilen vaak zo al uit van chocolade, chipszakken, ijsjes, wafels en noem maar op. Nieuwjaarzingen valt ook zo slecht. De sint en kerstman zijn nog maar pas de deur uit.

Als ze dan toch nog willen stappen en "zingen", dan sparen ze hun energie voor in de namiddag. Dan kunnen ze in het tijdelijk verkeersvrij gemaakte centrum van het dorp hun slag slaan. Alle huizen tegen mekaar. Nauwelijks een poot te verzetten. Op een halfuur zingen ze hier meer bij mekaar dan op 2 uur slenteren in een langgerekte straat als de onze. Tradities hebben plaatsgemaakt voor een nuchtere, economische berekening. Zelfs de kleuters van tegenwoordig kunnen al een kosten-batenanalyse maken.

Ook sociale vervreemding heeft er mee te maken. Excuses hiervoor, de softie-zeurpiet in mij wordt even wakker. Gaan zingen? Een nieuwjaar wensen? Bij wie? Mensen kennen mekaar niet meer. De voordeur dient niet meer om open te doen maar om de anderen buiten te houden.

Toch houd ik me eraan om jullie allemaal een vredevol en gezond 2020 te wensen. Geniet van je familie en al het schoons rondom je. Blijf het opnemen voor de zwaksten en de kostbare dingen zonder stem: de natuur, de dieren en het leefmilieu. Laat je voordeur zijn werk doen. Ze sluit maar kan ook open.

schijnridderzwam

Geplukt exemplaar toont duidelijke trechtervorm

In de dikke strooisellaag van het gekapt dennenbos vond ik vandaag enkele groepen gekrulde en trechtervormige paddenstoelen. 't Is bijna nieuwjaar en dan doet dat toch vreemd aan om nieuwe paddenstoelen te vinden. Enig gezwam is mij niet vreemd maar het determineren van zwammen is voor mij nog steeds onzeker terrein. 

Verschijningsvorm in onze tuin

Tegenwoordig zijn er apps en webstekken die afbeeldingen automatisch op naam brengen en tegelijk de graad van zekerheid meegeven. De onderste foto e.a. groepsfoto's leverden onzekere resultaten op. Na het plukken van één paddenstoel en het uploaden van de detailfoto (zie boven) gaf waarnemingen.be 90% zekerheid: de roodbruine schijnridderzwam (vroeger trechterzwam). Wat leesvoer daaromtrent bevestigt dat de vruchtlichamen van deze zwam in de winter terug te vinden zijn.  Moest een kenner ter zake de determinatie kunnen bevestigen, zou me dat plezier doen. 

kleine knotswesp

Zodra het bijtje het bamboestokje verlaat, dringt de kleine knotswesp binnen.

Deze waarneming van de "kleine knotswesp" dateert van 26 juni 2019 maar de determinatie werd nog niet zo lang geleden bevestigd door iemand van waarnemingen.be. Zonder volledige zekerheid wil ik niks op het internet zwieren vandaar. Ik trof op een hete dag een vijftal aan in ons bijenhotel waar metselbijen op dat moment eitjes aan het leggen waren.

De kleine knotswesp parasiteert o.m. op tronkenbij. Door het indringen van de bamboestokjes door de kleine knotswespen zijn de ingangen en hun lijven besmeurd met geel stuifmeel. Stuifmeel dat bedoeld was voor de larven van de bijtjes. Tronkenbijen durven zelf ook wel stuifmeel stelen uit het nest van soortgenoten. Men verwacht dat het voorkomen van kleine knotswespen zal toenemen omdat meer en meer natuurliefhebbers bijenhotels bouwen.

kleine knotswesp op bijenhotel

lidmaatschappen

Regendruppels op pruikenboom

Het einde van het jaar is de periode dat hier de lidmaatschappen van een aantal verenigingen worden vernieuwd. Ja, naast een heleboel giften omdat we willen dat de begunstigde organisaties kunnen verder werken, zijn we ook lid van diverse verenigingen. Zo zijn we al lang lid van Vogelbescherming Vlaanderen onder meer omdat zij een belangrijke kritische stem verkondigen in het jachtdebat. Ook van VELT zijn we graag lid. Het is onder hun vleugels dat wij deelnemen aan het opentuinenweekend in juni. Natuurpunt en Groen horen er ook bij. Ik was ooit zelf groen gemeenteraadslid (1989 - 1994) en sinds de laatste gemeenteraadsverkiezingen is Dirk Camps de groen stem in Tessenderlo. Er beweegt terug wat en dat is hoopgevend.

Nieuw zijn mijn lidmaatschappen van Open Monumenten en Landschap v.z.w. al ben ik van deze laatste ooit al even lid geweest. Ook zij hebben een mooi tijdschrift en met de actie "Welkom Wolf" wijzen zij er terecht op dat de aarde er niet alleen is voor de mens maar dat alle schepsels recht hebben op levensgebied. De wolf hoort erbij en dat vind ik een mooie zienswijze. Als er één "predator" is die voortdurend over de schreef gaat én moet beheerst worden, dan zal dit zeker niet de wolf zijn. Meer (wilde) natuur is van levensbelang.

Met de familie zijn we ook coöperant van de Triodos Bank en Ecopower. Zij doen dit prima dus blijven we samen 'zaken' doen.

juweelorchidee

Juweelorchidee - Ludisia discolor

Alhoewel de binnenplanten het terrein van die van ons zijn, heb ik deze week toch zelf een kamerplant gekocht. Voor nog geen 4 euro schafte ik me een orchidee aan omdat ik het generfde blad zo mooi vind. De onderkant van het blad heeft daarenboven een duidelijke rode gloed. Heel apart. Ja, er staat ook een ranke tros witte bloemen in maar naast al die andere bombastische orchideeën in de winkel zijn ze heel bescheiden en niet meteen een lokaas. Nog bijzonder aan deze Ludisia is dat deze orchidee van nature geen epifyt is maar in de grond groeit zoals onze inheemse orchideeën. In China en zuidoostelijk Azië wordt hij gevonden in bossen en op rivieroevers. De plant werd meteen goedgekeurd door de bazin des huizes.

wat droeve Kerstmis

Het feest was geslaagd en het eten dat ik prepareerde voor de gasten was lekker. Doch was Kerstmis 2019 ook een dag met droefenis. Omstreeks 13.30 uur, net op het moment dat het volk aan de preisoep begon, overleed onze kat. Dit gebeurde in familiekring, warm ondergestopt op een zachte poef.

Meer dan 18 jaar was ze bij ons. We zagen het aankomen en hebben haar de laatste weken bijzonder vertroeteld. Ze kreeg een mooie begraafplek in de tuin, naast het konijn.

bijzondere waarnemingen

grote wolbij

Mijn blog werd vandaag uitgebreid met een nieuwe pagina: "bijzondere waarnemingen". Je vindt deze pagina bovenaan, naast homepage, blogosfeer en contact & copyright. Ik probeer hier alle wat aparte waarnemingen uit onze ecologische tuin te verzamelen inclusief een link naar een gepubliceerde foto of blogpost. Er is nog wat werk aan maar het begin is gemaakt.

De grote wolbij (hiernaast) is zo'n recente vondst. Je staat versteld wat er allemaal opduikt en dat gewoon door de natuur een kans te geven en vergif uit je tuin te bannen.

Hallgrímskirkja

Foto: Sara Rutten

Als men mij de hoogtepunten van 2019 zou vragen, denk ik dat ik uitkom bij de allereerste verschijning van de kleine ijsvogelvlinder en de keizersmantel in onze tuin. De kleine parelmoervlinder en het bruin blauwtje verschenen ook - op 22 juli om precies te zijn - maar zij lieten zich eerder al eens zien. De grootste zeldzaamheid was ongetwijfeld de wekenlange aanwezigheid van een paar Sphex funerarius op de wilde marjolein.

Voor de huisgenoten, meer bepaald die van ons en de 4 kinderen,  zijn dat allemaal zaken die vallen onder de noemer 'tof voor u'. Zij hebben een resem andere hoogtepunten waaronder ongetwijfeld hun zelf uitgedokterde trip naar IJsland. Met een gehuurde Toyota-jeep trokken ze het hele eiland rond en vergaapten ze zich aan al dat overweldigend natuurschoon. Ik heb de foto's gezien en het zal heel zeker de moeite waard geweest zijn.

Foto: Sara Rutten - standbeeld Leif Eriksson.

Ik gaf ze de kleine tip mee om zeker de Hallgrimskirkja in Reykjavik niet te vergeten... en zo geschiedde. Deze kerk is het hoogste kerkgebouw van IJsland en werd ontworpen door architect Samuélsson. Net zoals Gaudi zijn Sagrada Familia slechts heel prematuur heeft kunnen begeleiden, heeft ook Samuélsson nooit zijn voltooide kerk gezien. De Hallgrimskirkja was klaar in 1986... toen was de architect reeds 36 jaar dood. Wie IJsland bezocht, ziet meteen waar de architect zijn inspiratie vond: de indrukwekkende basaltzuilen. Je kan er ook een vulkaanuitbarsting of geiser in zien.

Voor de zoon was er een wel heel apart hoogtepunt in IJsland. Hij was vroeger erg into schaken, in het bijzonder de prestaties en fratsen van Bobby Fischer.

Het IJslandse parlement heeft Fischer in 2005 de IJslandse nationaliteit gegeven. Op 64-jarige leeftijd overleed Fischer in het ziekenhuis van Reykjavik en werd hij begraven in het kleine kerkje van Laugardælir.

Jo bezocht het graf van zijn held en ook het museum, daar in de buurt, werd niet vergeten.

nieuw mobieltje

Na héél veel jaren trouwe dienst heb ik mijn GSM opgeborgen en vervangen door een nieuw mobieltje. Weggooien doe ik dat oude ding niet want het werkt nog, alleen staat er een kruis over het scherm en hapert de oplaadkabel. Het blijft straf dat de originele batterij nog steeds naar behoren functioneert. Hopelijk gaat de nieuwe even lang mee. Het blinkend ding kostte me 53 euro en zodra ik een micro-simkaart heb stel ik hem in gebruik. Over de kleurenkeuze was er thuis wel wat te doen. De 5 andere gezinsleden vinden het blauw - 'azuur' volgens de folder - maar niks maar ik vind het zelf best oké. De rode variant is ook nog te doen, de andere beschikbare kleuren zijn saai tot lelijk.

de eerste toverhazelaars

De eerste bloeiende toverhazelaars geven present. Dit jaar zijn het een roodbloemende Hamamelis (een rondslingerend exemplaar op de kwekerij zonder etiket) en de paarsrode Hamamelis vernalis 'Amethyst' die de spits afbijten. Deze laatste heb ik nog niet zo lang. Ik kocht hem voor de uitzonderlijk mooie herfstverkleuring van de bladeren. De bloemen zijn eerder onopvallend en zitten grotendeels verscholen onder het bruine blad. Voor het eerst heb ik ook zaden geoogst - van 'Westerstede' en 'Arnhem' - en op een veilige plek in de grond gestoken. Of dit lukt, moet nog blijken maar alle bekende tuinvariëteiten, de vele Hamamelis x intermedia, zagen op deze manier het levenslicht. Met deze bloei van de toverhazelaars is de cirkel weer helemaal rond en begint het nieuwe tuinseizoen.

Hamamelis vernalis 'Amethyst'

Andere heesters die hier momenteel in bloei staan zijn de geurende Viburnum bodnantense 'Dawn', de winterjasmijn, de aardbeiboom en de Chimonanthus praecox (winterzoet). Maar ook het roosje 'Mini Love' kent een herbloei en hier en daar staat zelfs de judaspenning nog in de bloemen. Ook de neuzen van de paasbloemen (narcis) en de boshyacinthen duwden zich reeds door de grond.

Voor de liefhebber: fotoverslag Hamamelisfeesten Kalmthout 2012