18 maart 2012

te voet rond Herselt

Het vertrekpunt in Herselt

Door omstandigheden waren we al iets na 9 's morgens richting Herselt aan het bollen om daar de laatste onbekende stukken uit het wandelgebied de Merode te verkennen. Niks voorbereid. Op goed geluk. In de buurt van de kerk van Herselt zagen we een wandelkaart hangen op een houten infozuil in de typische huisstijl van het gebied. Hierop staat een wandelsuggestie van 10 km. Zowat alle bergen rondom Herselt worden ermee bewandeld en dat leek ons wel iets. Zoals steeds noteerde ik de knooppunten op een klein papiertje en nam ik een foto van de wandelkaart. Altijd handig als je ergens twijfelt over het precieze traject.

watertoren met toch een opvallend smalle voet

Voor de wandelaars onder mijn lezers geef ik even de knooppuntenreeks: 40 56 352 353 156 83 123 122 103 355 88 356 287 234 276 40. Deze wandeling, zo blijkt snel, is geen hoogvlieger op vlak van natuurbeleving. Te vaak wandel je op asfalten wegen, regelmatig moet je aan de kant gaan voor auto's en als er zich schone natuur aandient dan leidt de wandeling je de andere kant op. Komt daar nog bij dat je lange tijd in een zone van weekendverblijven vertoeft waar liefhebbers van wansmaak en gedrochten hun vingers ongetwijfeld kunnen van aflikken maar waar wij meermaals moesten lachen van ellende. Complete anarchie daar in de bossen van Herselt. De aanwezigheid van de camping is zeker geen zakdoekje voor het bloeden, integendeel.


romantisch kapelletje op knooppunt 353

Dit betekent niet dat deze wandeling niets meer is dan het afmalen van de kilometers. Wie bijvoorbeeld interesse heeft voor sacrale grotten en kapelletjes zal na deze wandeling een bevredigend gevoel hebben. Aan de voet van de watertoren bevindt zich zo een imitatie-Lourdesgrot en bij het vertrek, vlakbij de Sint-Servatiuskerk, wordt door middel van....ja, hoe moeten we dit noemen?...de kruisiging van Jezus geëvoceerd. Door betonrot hangt Jezus er zonder armen en met zwaar gehavende benen. Als ze iemand pijnigen in Herselt dan willen ze het blijkbaar ook heel goed doen. Smaakvoller zijn de gemetselde kapelletjes en de boomkapelletjes die je onderweg tegenkomt.

toen de zeiktonnetjes nog klein waren...

jammer dat de wandeling hier niet insloeg

Aan de Limberg, de noordelijke heuvel met zicht op het dorp, staat zo de Sint-Servatiuskapel. In 2002 werd dit religieus gebouwtje wettelijk beschermd. Deze kapel is uitwendig in zeer goede staat en de combinatie van de groene deur met de rode en gele baksteen oogt aantrekkelijk. De met natuurstenen uitgevoerde afwerking van de gevel voelt erg barok aan, een stijl die we kennen van de abdij van Averbode en het stadscentrum van Diest. De erg aan te bevelen fotoreeks van Erfgoed Vlaanderen op Flickr leert me dat de oudste vermelding van deze kapel dateert van 1823 en dat het klein rond ding onder de nok een 'tondo met driepasmotief' is.

de beschermde Sint-Servatiuskapel 

Tijdens de 10 km lange wandeling beklim je een aantal gemakkelijk begaanbare bergen. Zoals alle hobbels in ons landschap zijn ook die van Herselt getuigenheuvels. Eenvoudig uitgelegd zijn het in feite versteende zandbanken van de Diestiaanzee die miljoenen jaren geleden Vlaanderen nog als bodem had. Vermeldenswaardig is de Kapittelberg (knooppunt 83) waar, net zoals op de bekende Wijngaardberg in Wezemaal, de Zuiderflank aangeplant is met druivenranken. Hier wordt echte Kempische wijn gebotteld. De flessen wijn vanop de Kapittelberg zouden reeds in de 15de eeuw door de paters van de abdij van Tongerlo en Averbode geledigd worden. Tijdens de mis maar wees er maar zeker van, ook voor en na de eucharistieviering.

de laatste kilometer richting kerk

Bij aankomst terug in het centrum van Herselt bleven we toch voor een stuk op onze honger zitten. Als eerste kennismaking van dit druk dorpje tussen Aarschot, Herentals en Westerlo is deze wandeling zeker wel de moeite maar Herselt heeft ongetwijfeld mooier dingen in petto. Wie wil genieten van de rust of natuurschoon kan beter een andere wandeling in mekaar steken. Deze keer waren we onvoorbereid maar de volgende keer wijken we uit naar de Hertberg en/of de natuurgebieden Asbroek en Langdonken.

15 maart 2012

oog voor amfibieën

Volgens de boekjes en naar mijn aanvoelen is onze tuin best wel amfibievriendelijk ingericht. Er zijn 2 visloze poelen, een vijver en heel wat struiken, hagen, (water)planten, hopen bladeren, takkenwallen en veel rommelige hoeken. Blijkbaar vinden de bruine kikkers het wel iets naar hun smaak, net als de padden, want zij hebben de weg naar onze plassen al gevonden. Van salamanders weet ik het nog niet goed. Ik dacht er vorig jaar al een tweetal gezien te hebben maar het bleef onder voorbehoud.

een onverwachte bewoner in de tuin

Totdat ik gisteren, tussen de keien van de vijver, een dode salamander zag drijven. Verdomme, dan heb ik eens eentje met zekerheid en dan is 't weer een dooie. De oranje buik nog fel gekleurd maar de staart al lichtjes rottend en de ogen glazig en wat uitpuilend. Toch blijft het een mooi beestje. Nu maar hopen dat er nog van die schitterende schatjes in onze tuin rondkruipen. Op zich is het al een wonder dat ze tot bij ons geraakt zijn want nergens in de buurt is er ergens een interessante kweekvijver en de nabije omgeving bestaat vooral uit droge dennenbossen. Op een of andere manier lukt het blijkbaar toch om tot hier te geraken.

Beter nieuws vond ik op de bodem van de vijver. Wat eerst leek op een bijeengerolde hoop algen, bleek bij het opscheppen een echte kwak (klomp) kikkerdril te zijn. Hoogstwaarschijnlijk van de bruine kikker want groene kikkers heb ik hier nog nooit gezien. Bovendien zet de bruine kikker zijn eitjes heel wat vroeger af dan de groene kikker.

een grote kwak kikkerdril op de bodem van de zwemvijver

Het interessante aan zo'n hoop kikkerdril is dat je wekenlang de evolutie van de eitjes kan volgen. Van de duizenden eitjes zijn er evenwel slechts enkelen die het brengen tot volwassen kikker. Laat ons hopen dat de jammerlijke winterschade (18 dode kikkers na het ontdooien van de poelen) kan hersteld worden. 

Ik weet niet hoe het bij jou is maar ik kan genieten van kikkergekwaak, zelfs van een wrattige pad die mijn weg kruist. Daarom dat geen haar op mijn hoofd eraan denkt om de kikkerdril te verwijderen. Zelfs de algen mogen wat langer in de zwemvijver vertoeven. De kikkervisjes eten ervan en dat wil ik hen  niet ontnemen. De komende dagen weet ik weer wat doen. Belangrijk om in de gaten te houden is of de goudwindes de eitjes of kikkervisjes gaan binnenspelen of niet. Zo ja, moet ik alles naar een veiligere plek versassen. Voor onze beschermde amfibieën wil ik dat graag doen. 


14 maart 2012

verschrikkelijk en zo veel

Mijn halve dag vandaag. Ik was van plan om mijn uiterste best te doen om een mooie reportage bij mekaar te bloggen over onze wandeling in De Maat van Mol. De foto's had ik eergisteren al klaargezet. Restte me alleen nog om de juiste woorden te vinden om de bijzondere natuurwandeling te beschrijven: over de kanalen, hoe ze het witzand ontdekte en hoe hierdoor de grote waterplassen in Mol en Lommel ontstonden. Het ijsvogeltje en de blauwborst zouden er voorkomen en de grootste soortenrijkdom aan libellen en zo meer. Genoeg dingen om te delen met jullie.

Maar, toen ik mijn laptop opstartte, las ik het verschrikkelijk nieuws over de kinderen en begeleiders uit Lommel en het Leuvense die tijdens de terugweg van hun skivakantie stierven in een Zwitserse tunnel. 22 kinderen en 6 begeleiders. Op dit moment. 12 jaar oud zouden ze zijn. Ik lees dat hun dagboeken van hun vakantie online staan, met foto's en al. Maar hun ouders en broers en zussen en vrienden,... ze zien ze niet meer terug. De knuffel van bij het weerzien kan niet meer gegeven worden. Niet te vatten.

Zo zit ik dan in mekaar dat ik op zo'n momenten dichtklap en liever zwijg. De goesting om mijn wandeling neer te pennen is volledig weg, ook omdat ik het in het licht der gebeurtenissen altijd lulkoek zal vinden. Banaal. Ongepast zelfs. Wat volgt zijn de foto's maar de woorden laat ik achterwege. Bij elke foto zie ik vandaag een bus, dode kinderen en heel veel ellende en verdriet.

Foto's uit De Maat te Mol
Aardgaswandeling 11 km








11 maart 2012

de eerste vlinders

Deze kleine gehakkelde aurelia beet dit jaar de spits af

Het kon eigenlijk niet missen vandaag. Een prachtig weertje met een zon zoals we ze al maanden niet meer gezien hadden. Hét moment om de eerste vlinders van het jaar te spotten en zo gebeurde ook. Tijdens onze wandeling in De Maat te Mol fladderde hij op enkele meters van ons af. Een fel oranje vlinder met gekartelde vleugelranden: een gehakkelde aurelia. Een hondertal meter verder... een knalgeel citroentje. Wat een schone vlinder! Jammer genoeg was het beestje te zenuwachtig -wat wil je met zo'n grote nieuwe wereld die voor je opengaat?- waardoor het me niet lukte er een foto van te maken. 

Thuisgekomen, terwijl we aan onze poel een koffie dronken, zagen we ook hier twee kakelverse gehakkelde aurelia's tikkertje spelen in de lucht. Om maar te zeggen dat het nieuwe vlinderseizoen van start is gegaan. De voorgaande jaren was een citroentje steeds met voorsprong de eerste, dit jaar, met slechts luttele minuten verschil, de aurelia op de foto. En hoe zit het bij jullie? Ook al vlinders gezien?

bloemen- en plantenruildag


Voor de bijen maken we graag gratis reclame
36e bloemen- en plantenruildag
Zondag 18 maart 2012
Technisch H.- Hartinstituut, H.-Hartlaan 16, Tessenderlo

13 u. aanvoeren van het ruilmateriaal.
14 u. ruilen van bloemen zaden en planten.
17 u. gratis tombola.

Vaste planten, bomen, kruiden, struiken en zaden  voor iedereen. Gratis stand voor elke beginner.
De lente dient zich aan en onze handen jeuken om weer in de tuin te werken. Dit is de geschikte ruildag om ook in uw tuin aan vernieuwing te doen zonder kosten.
Ruilen is gratis en zonder verplichting. Voor iedereen is er gratis tombola en  een extra prijs voor iedere ruilstand
Volg de pijlen. Tot 18 maart in Tessenderlo.

Van harte welkom bij een glaasje mede
en een stukje taart.

De Verenigde Taxanders Tessenderlo

10 maart 2012

de lenteschoonmaak

 de tuin deze morgen, zoals hij er in de winter bijlag

de tuin om 11.00 uur, klaar om een nieuwe start te nemen

Hier in Tessenderlo zijn we dan ook aan onze lenteschoonmaak begonnen. Alle stengels en bloemschermen van vorig jaar worden afgesnoeid of afgebroken. Ze worden gehakseld of belanden op de composthoop. We doen dit aan een gezapig tempo want het zou niet de eerste keer zijn dat er hier per ongeluk een jong struikje gekortwiekt wordt wat in feite niet de bedoeling was. Ook het zuiveringsgedeelte van de vijver wordt ontdaan van al het rottend materiaal. Zo blijft het water zo voedselarm mogelijk en wordt de algengroei niet gestimuleerd. 

Tijdens deze werkzaamheden vanmorgen kregen we fijn gezelschap: een goudhaantje dat als een kolibri in de lucht surplace deed en een roodborstje dat kleine takjes verzamelde en in de hulsthaag wegdroeg. Ongewenste wilde graszoden en stinkende gouwe worden uit de grond getild en de klimop en blauwe regen krijgen een laatste schoonheidsbeurt. 

Tegelijkertijd wordt ook de winterschade opgemeten: toch behoorlijk wat potten gebroken, een aantal nieuwe rozen die op 't eerste zicht verloren zijn en voor een groep rode zonnehoeden, met enkele bijzondere cultivars, vrees ik het ergste. De helleborussen daarentegen zijn stuk voor stuk terug in de bloei gekomen, zij het wat magerder dan gewoonlijk. De gele kornoeljes, die hebben van de strenge winter totaal geen hinder ondervonden. Zij bloemen momenteel op hun hoogtepunt. Het blijven toch dankbare planten.

De regen schijnt opgehouden te zijn, dus trek ik terug de tuin in. De vlinderstruiken, de siergrassen en de wilde rozen die her en der de tuin aan het inpalmen zijn, wil ik vandaag ook nog onder handen nemen. Zodoende. 

7 maart 2012

insectenhotel Zelem

mooi samengesteld hotel aan de start van 
de wandelingen in de Vallei van de Zwarte Beek

Te mooi om onvermeld te blijven: bij de oude Pastorij te Zelem, waar de wandelingen door de Vallei van de Zwarte Beek beginnen, is in openlucht een kleinschalig natuureducatief pleintje ingericht. Hier vind je bovenstaand insectenhotel dat ik persoonlijk wel geslaagd vind. 

Wat mij zo bevalt aan deze constructie is het idee van de 9 vierkanten, die je vooraf in mekaar kan knutselen en vervolgens naar believen kunt toepassen. Rechtsboven vind je een vlindermodule en linksonder hebben de makers doorboorde minibakstenen gemetseld. Zeer sjiek en inspirerend. 

Dit hotel ga ik -de nieuwe missie- en visietekst van onze school indachtig- eens voorleggen aan onze leerlingen hout-bouw. Niet om het klakkeloos te kopiëren maar om ze warm te maken ook eens iets in deze richting uit te werken. Nestkasten timmeren lukt ze al aardig en naar mijn idee kan een insectenhotel voor onze houtmannen- en vrouwen geen probleem zijn.

Vallei van de Zwarte Beek

In de late namiddag tot bijna valavond hebben we gewandeld in de roemrijke Vallei van de Zwarte Beek. We vertrokken aan de kerk en de mooi opgemaakte oude Pastorij van Zelem, een deelgemeente van Halen. Hier volgden we de "rode pijl", een lusvormig parcours van zo'n 9 km. Deze wandeling gaat voor ongeveer de helft door zompige weiden, de andere helft stap je door het groot naaldbos op de Heuvel van Hees die Zelem en Schaffen-Diest van mekaar scheidt. Hier kom je tevens aan het hoogste punt van Zelem, zo'n 52 meter boven de zeespiegel.

Behalve regen -zelfs een vlaag ijsregen- en een blauwe reiger zijn we niet zoveel 'natuurschoon' tegengekomen. Te koud allicht en nog iets te vroeg op het jaar. De werkgroep Hyla van Natuurpunt houdt in het wandelgebied momenteel een paddenoverzetactie. Ik heb van die afspanningen naast de weg wat foto's genomen om te bekijken of zoiets in mijn eigen gemeente ook te realiseren valt. Hieronder nog enkele foto's van de vallei om de sfeer van vanmiddag weer te geven.

brug over de Zwarte beek nabij kasteel Lobos

knotwilgen die nog onder handen moeten genomen worden

grote lisdodde in de buurt waar een blauwe reiger moeizaam opvloog

prachtig pad tussen de weilanden maar jammer genoeg
nog geen weidevogels gespot 

de vallei van de Zwarte Beek, enkele kilometers voor de 
samenvloeiing met de Demer in Diest

4 maart 2012

fatale liefde

gesneuveld op weg naar een waterplas

De paddentrek is sinds enkele weken op gang gekomen. Nog tot begin april trekken padden richting poelen en vijvers om er zich voort te planten. Wanneer deze amfibiëen hierbij verkeerswegen moeten kruisen, belanden heel wat van deze beschermde diertjes onder dodelijke banden. Vandaar dat er her en der paddenoverzetacties  op touw worden gezet.

Dat deze reddingsacties echt wel zin hebben, bleek deze voormiddag op pijnlijke wijze toen we onze wandeling in natuurgebied Houterenberg (hoogste berg van Tessenderlo) aanvingen. Op Mispad, de nochtans verkeersluwe weg vlakbij de ruïne van de Engsbergse molen, vonden we het ene kadaver na het andere. Wel 25 stuks op een afstand van 150 meter. Soms was het een pad op zijn eentje maar meerdere keren betrof het duidelijk een koppeltje, waarbij een mannetje zich had vastgeklemd aan een groter wijfje.

Het loont hier duidelijk te moeite om de straat met lage schermen af te zetten om de amfibieën in emmers doen te belanden. In een 70-tal Vlaamse gemeenten gebeurt dit al dus moet het in Tessenderlo ook kunnen.

nog een koppeltje dat onderweg plat is gereden.

De rest van de foto's zal ik je besparen. Ze worden er niet smakelijker op. De schepen bevoegd voor leefmilieu, de milieudienst en Natuurpunt heb ik ondertussen hierover een e-mailtje gestuurd.

3 maart 2012

het Grote Netewoud

Nog geen 10 km van ons deur bevindt zich het Grote Netewoud. Natuurpunt heeft er een serieuze wandeling van 11 km uitgestippeld. Vermits het geleden was van een KSA-kamp in Geel-Bel dat ik in dat gebied nog eens geweest was, trok ik er woensdag naar toe. Stevige waterdichte wandelschoenen, een warme jas en een papiertje met de knooppunten op zorgden voor een vlekkeloze namiddag met 3 uren wandel- en natuurplezier.

Het Bels broek waar we 2 grote zilverreigers spotten

De start en aankomst bevinden zich aan de Luihoeve, vlakbij de weg Zittaart (Meerhout) - Geel. Hier pronkt ook een splinternieuw infobord van het gebied, je kan er je wagen parkeren en een hapje en drankje nuttigen, behalve op zondag. De knooppunten had ik thuis al op een handig papiertje geschreven zodat we er meteen konden aan beginnen. Alle begeleidende palen zijn ondertussen geplaatst dus verkeerd lopen zit er niet in. Al vrij snel belandden we in een drassig gebied. Op zo'n 150 meter afstand spotten we 2 grote witte vogels met een enorme lange nek. Het blijken zilverreigers te zijn, een vogelsoort die meer en meer ook in onze contreien verblijft en broedt. Voor mezelf de eerste waarneming van deze reigersoort waarmee de natuurwandeling al meteen een succes is.

De natuurinrichtingswerken brengen de gele zandduinen 
terug aan de oppervlakte

De foto's die ik van de zilverreigers nam, zijn gezien de te grote afstand voor mijn klein toestel, niet schoon genoeg voor publicatie. Maar je mag me op mijn woord geloven. Net als in het wandelgebied Averbode Bos en Heide waarover ik al meermaals blogde, zijn ook in het Grote Netewoud indrukwekkende natuurinrichtingswerken aan de gang. Ook hier worden dennenbossen gerooid om meer open vlaktes te creëren en de biodiversiteit te verhogen.

de schors van deze zeeden lijkt op een reusachtig gordeldier

De bovenlaag van grijs-zwarte zand en strooisel wordt met kranen van de bodem geschraapt en naar magere weilanden afgevoerd waar ze voor een verbeterde opbrengst zorgt.   Maar wat tevoorschijn komt mag gezien worden. De goudgele glooiende duinen die zo'n 10.000 jaar geleden in Bel ontstonden, schitteren weer aan de oppervlakte. Deze heuvels van opgehoopt stiefzand zijn op sommige plekken meer dan 20 meter hoog. Spelende kinderen zijn er erg welkom. Heide, pijpenstrootje en bochtige smele voelen er zich thuis. Maar ook enorme zeedennen zijn we er tegengekomen. Wie wat fantasie heeft, kan in de diepgegroefde, paarsrode schors een gordeldier zien of zelfs het dak van Casa Battlo van Gaudi. Wie geen fantasie heeft, mag er ook ongeïnteresseerd voorbij stappen, geen probleem.

de Grote Nete slingert doorheen de wandeling

Tijdens de wandeling valt het me op hoe dicht droge gebieden en natte broekgebieden hier bij mekaar liggen. Wat biodiversiteit betreft moet dit een enorme troef zijn voor dit natuurgebied:  heide én dotterbloem, karekiet naast de zwarte specht of grove dennen vlakbij elzen. Jammer voor het gebied zijn dan weer de vele, al dan niet verkrotte, gedrochten van weekendverblijven, barakken en caravans die je her en der op je wandelpad tegenkomt. Ik ken het juridisch statuut van deze koterijen niet maar laat ons hopen dat de overheid en eigenaars hier snel tot een vergelijk komen. Opgeruimd staat netjes. 

Galloways zorgen voor de begrazing van het gebied

Ik las op het internet dat het Grote Netewoud ook beschouwd wordt als het "meest ottervriendelijk natuurgebied". De kans dat je dit prachtig dier er ook in levende lijve tegenkomt is evenwel onbestaande. De laatste waarneming van een wilde otter dateert immers al van 2000. Men hoopt uiteraard ooit de otter terug te krijgen in Vlaanderen (en België) en in de natte gebieden rond de Grote Nete zal dit dier zich ongetwijfeld in zijn sas voelen. Voorlopig moet je het dus zonder stellen maar er zijn genoeg andere beesten die het bekijken waard zijn, denk maar aan de zilverreigers die onverwachts opdoken. Een andere onvergetelijke ontmoeting is deze met de Galloways die in het gebied grazen. Die horens en de lange rosbruine pels roepen beelden van de oertijd op.

met de knooppunten heb je geen kaart of GPS nodig, zo eenvoudig

Deze grote grazer zorgt voor een extensieve begrazing van het gebied waardoor een  verhoogde soortenrijkdom van fauna en flora tot stand kan komen. Het beest is van nature bestand tegen zeer extreme weersomstandigheden. De dikke vacht en vetlaag zorgen voor voldoende bescherming tegen de koude. De kalveren worden zonder hulp in de vrije natuur geworpen. In principe kunnen deze runderen het ganse jaar door op het terrein blijven. Wij kwamen ze tegen bij De Hutten (knooppunt 21) nadat we vlakbij ook onze eerste wilgenpoesjes van het jaar zagen bloeien. 

Later dan verwacht, na zo'n 3 uren wandelen, arriveerden we terug aan de Luihoeve. De geleverde inspanning was duidelijk voelbaar in de beenspieren. Een drankje en een grote hap was zeker verdiend maar thuis zaten nog  3 hongerige kindjes te wachten dus sloegen we dit luik van de wandeling (alweer) over. Voor wie deze boeiende wandeling ook wil doen, geef ik tenslotte nog de knooppunten die wij volgden: 16, 17, 63, 62, 25, 3, 2, 24, 23, 99, 98, 36, 35, 34, 88, 32, 33, 58, 47, 41, 37, 38, 21, 22, 63, 17, 16.  Opletten geblazen bij de baan Meerhout-Geel die je 2x moet oversteken, voor de rest een heel veilige route.

26 februari 2012

door de Zichemse Demerbroeken

Vertrekpunt aan het geboortehuis van Ernest Claes

We hebben er weer een stevige wandeling opzitten. Gisteren trokken we naar onze buurgemeente Zichem om  er door de Demerbroeken te stappen. Vertrekpunt van onze 'aardgaswandeling" (9km) was het geboortehuis van heimatschrijver Ernest Claes, gekend van De Witte en Floere het fluwijn. Goed om weten voor wie deze wandeling ook wenst te doen: er is bijzonder weinig parkeergelegenheid, vlakbij bevindt zich wel de parking van het Zichemse station. Tijdens de winterperiode is het geboortehuis ook alleen open op dinsdag- en woensdagnamiddag. Een warme koffie of voorverwarmde wc-bril kan je dus beter elders opzoeken. 

langs de oever van De Hulpe naar Testelt

De wandeling dan. De aardgaswandeling is aangegeven met een rode driehoek. Deze bewegwijzering is ei zo na vlekkeloos. Enkel in Testelt-dorp waren we even het spoor bijster. De Demerbroekwandeling kan je minder poëtisch omschrijven als een natuurwandeling van Zichem naar Testelt en terug. Bij het begin van het traject  stap je naast de Hulpe, halverwege dien je de interessante Voortberg te beklimmen en af te dalen om tenslotte over de oevers van de Demer stroomopwaarts terug te wandelen naar je vertrek in Zichem. Het boeiende aan dit landschap tussen Scherpenheuvel en Averbode is dat het het overgangsgebied vormt tussen het Hageland en de Kempen. Het gebied is deels eigendom van Natuurpunt (Voortberg en Vierkensbroek) en deels van het Agentschap voor Natuur en Bos (Kloosterbeemden).

de imposante Voortberg, een getuigenheuvel uit ijzerzandsteen

De Demerbroeken worden doormidden gesneden door de spoorlijn Hasselt-Aarschot-Leuven. Het viel me gisteren op hoe druk deze lijn is. Dan weer een passagierstrein, dan weer een goederentrein. Vanuit de ruigtes van de broeken levert dat soms hallucinante beelden op: een trein volgeladen met splinternieuwe auto's dendert door het niemandsland. Een bevreemdend contrast.

Alhoewel de dooi pas ingetreden is en wij een heus moeras hadden verwacht, bleek het terrein opvallend toegankelijk. Slechts heel af en toe stapten we over zompige weiden of modderige paden. Vlakbij de Voortberg dienden we wel een keer behoedzaam over een gammele geïmproviseerde 'brug' te wandelen. De kans dat je daar met je smikkel in het water duikelt, is niet gering. Voorzichtigheid geboden dus... maar een beetje avontuur kan je ook als een pluspunt bekijken.

het hoogtepunt van de wandeling, zicht vanop de Voortberg

Aangekomen in Testelt leidt de aardgaswandeling je over de Voortberg. Vanuit de trein heb ik deze flinke heuvel met de imposante zendmast al vaak aanschouwd maar ik ben er nog nooit te voet in  de buurt gekomen. Deze extra lus in de wandeling biedt echt een meerwaarde. We zagen enkele schone groepen eikvaren, een stukje bergflank beplant met druivenranken, een indrukwekkende zomereik en lianen kamperfoelie die al behoorlijk uitgelopen waren. 

Het hoogtepunt van de wandeling, zowel letterlijk als figuurlijk, is de top van de Voortberg van waar je een schitterend uitzicht hebt op de Demervallei en Testelt. De Demer kronkelt hier 38 meter dieper door het dorp. In de verte zie je de basiliek van Scherpenheuvel en de kerk van Aarschot. Deze berg is een getuigenheuvel van ijzerzandsteen, dat veelvuldig als bouwsteen werd aangewend voor heel wat historische gebouwen uit de streek. In Testelt aangekomen zie je zo dat het charmant ommuurd kerkje en de watermolen uit deze roestbruine steen is opgetrokken.

De Demer in Testelt met zicht op de watermolen

De rivier de Demer naar wie de wandeling is genoemd, stroomt via de Dijle (Werchter) en de Rupel uiteindelijk in De Schelde. Ooit zat deze rivier vol vis en was er behoorlijk wat scheepvaart. De stad Diest, Zichem en Testelt kenden zo dankzij de Demer een economisch bloei. Ondertussen is er van scheepvaart geen sprake meer (treinen gaan sneller) en dat geldt evenzeer voor de vissen of andere waterdieren. De duik die De Witte van Zichem met zijn vrienden deed, doe je best niet over. Ondermeer door de industriële lozingen van Tessenderlo Chemie is de Demer momenteel vooral een afvoerkanaal van afvalwater. Er is door het bedrijf beterschap beloofd tegen 2015 maar uit eigen ervaring weet ik dat men dergelijke goed-nieuws-shows best met de nodige scepsis benadert.

een trein vol met auto's dendert door de Demerbroeken

Hou zeker even halt bij de Sint-Pieterskerk van Testelt, de watermolen (vroeger eigendom van de abdij van Averbode) en villa Ter Wolf in Art Nouveau stijl (1910). De terugweg naar Zichem begint langs de spoorlijn en brengt je zo in de uitgestrekte rietruigten van de Kloosterbeemden. Wandelend over de rechteroever zie ik een klein schuw groepje waterhoenen peddelen op de Demer. In de Kloosterbeemden zelf is een vijver uitgegraven waar heel wat eenden en ganzen het duidelijk naar hun zin hebben. Een verrekijker had ik niet bij maar via de lens van mijn bescheiden pocketcamera kan ik toch enkele grauwe ganzen, nijlganzen en krakeenden determineren. De vele dode populieren zorgen voor een apocalyptisch beeld. Het lijkt alsof er niet zo lang geleden een kernbom is ontploft. De vele tonderzwammen op de schorsen maakt het duidelijk niet veel uit.

grote partijen riet als overgangsgebied tussen Kempen en Hageland

In de toekomst zal het gebied waar je doorwandelt, overstromingsgebied blijven. Daartoe zie je sluizen en een opening in de Demerdijk. Deze overstromingen zijn noodzakelijk om te vermijden dat de woonkernen van de nabijgelegen dorpen onder water komen te staan. Het voortbestaan van de riet- en poelruitruigtes zijn hierdoor verzekerd. Na enkele kilometers stappen sta je vlakbij de Zichemse kerk. Helaas kan je hier nergens de Demer oversteken en dien je de oever te volgen tot aan de grote steenweg (jammer van de stinkende open riool hier) om van daaruit Zichem te verkennen. Heb je de tijd, laat dit dan niet aan je voorbijgaan. De Maagdentoren bvb. zou je zeker eens moeten gaan bewonderen. Deze voormalige donjon is volop in restauratie en  in de nabije toekomst kan je dit nieuw uitkijkpunt beklimmen. In de Zichemse kerk kan je het oudste glasraam van België vinden.

door de grote populierensterfte krijg je een apocalyptisch beeld

De wandeling is nu zowat beëindigd. Rest je alleen nog terug te wandelen naar het Ernest Claeshuis (of het station). Wandelaars die van ver komen, raad ik aan -nu ze toch in de buurt zijn- om enkele kilometers verder ook Averbode te bezoeken (de abdij of een ijsje in de dreef). De meer devote mensen kunnen Scherpenheuvel niet overslaan. 

Vogelliefhebbers komen in de Demerbroeken zeker aan hun trekken. De meeste kilometers zijn ook met de buggy best te doen maar enkele natte weiden en de flank van de Voortberg kunnen een probleem vormen. De wandeling is ondertussen ook bij het brede publiek bekend en dat merkten we zelf ook tijdens onze frisse nawinterwandeling. Regelmatig kwamen we andere wandelaars tegen: heel wat koppeltjes van onze leeftijd maar ook een jong gezin en diverse solitaire natuurgenieters. De Galloway- en Kempische roodbontrunderen die het gebied begrazen, gaven evenwel verstek. Voor deze beesten was het gisteren nog te koud.


25 februari 2012

17 dode kikkers

een klein deel van de drijvende kadavers

Dat tuinieren niet altijd een bron van ontspanning en plezier is, is zonet nog maar eens gebleken. Bij het verwijderen van de drijvende rotte bladeren op de nieuwe amfibiepoel merkte ik het ene na het andere levenloze kikkerkadaver op. 15 stuks viste ik er met het schepnet uit. Samen met de twee dode kikkers die op de bodem van onze zwemvijver lagen, komt ik uit op 17 dode kikkers. Ergens ben ik tevreden dat de amfibiepoel de gewenste bewoners weet aan te trekken maar anderzijds is het wel niet de bedoeling dat ze daar hun laatste adem uitblazen.

Graag had ik met zekerheid geweten wat de doodsoorzaak is. Zou het toch de strenge winter zijn geweest? Is het zuurstoftekort? Dat laatste is zeker in de zwemvijver volledig uitgesloten. Moet ik iets veranderen aan de poel of hebben we dit jaar gewoon pech gehad? Shit, ZEVENTIEN dat is wel echt veel.


vakantie in 't onderwijs.

Wij van 't onderwijs krijgen vaak te horen dat we veel vakantie hebben. Ze moesten eens weten hoe snel dat die vakanties altijd voorbij zijn!


    mijn winteraanwinsten

    Behalve de aanplant van een nieuwe meidoornhaag zijn er de voorbije maanden niet zo veel veranderingen in onze tuin aangebracht. De nieuwigheden situeren zich op allemaal binnen de groep winterbloeiers en zijn -wegens plaatsgebrek- beperkt in aantal. In de voortuin werden een Lavatera en een vijgenboom ingeruild voor een sterk geurende Hamamelis 'Arnold Promise' en een Hamamelis 'Jelena'. De Lavatera kreeg een plekje in de achtertuin, de vijgenboom deed ik cadeau aan mijn vader die met zijn zonnige en windluwe garagemuur een betere biotoop heeft voor dat soort zuiderse planten.

    Helleborus x orientalis uit de 'winter beauty'-reeks

    In de achtertuin werden 2 nieuwe Helleborussen -kerstrozen of sneeuwrozen- toegevoegd. Voor de Helleborus orientalis heb ik niet veel schrik dat hij gaat wegkwijnen maar wat de heel aparte 'Merlin', die een plaatsje kreeg in een grote stenen pot, op termijn gaat geven, weet ik echt niet. De grond werd goed gemengd met natuurlijk krijt en dat zou deze plant graag moeten hebben. Ik was meteen weg van deze Helleborus omwille van zijn donkere kleur en zijn subtielere bloemen. Alhoewel ook deze kerstroos volledig door de mens in mekaar is 'gevogeld' blijft het bombastische achterwege. 

     de heel aparte Helleborus x Ballardiae 'Merlin'

    In de achtertuin werd op een plek waar de wandelpad een kronkeling maakt, een gele toverhazelaar gezet. Hier koos ik voor de Hamamelis x intermedia 'Westerstede', een citroengeel bloeiende struik van Duitse 'makelij'. Aan de achterkant van onze waterleliepoel vond ik nog een geschikte plek om een oranjebloemende toverhazelaar aan de grond toe te vertrouwen. Hier werd het de H. x intermedia 'Orange Beauty'. Deze schrale struik vond ik aan een spotprijs in een tuincentrum. Het leek erop dat hij er de komende dagen bij het groenafval zou terechtkomen en dat kon ik niet over mijn hart krijgen.

     Hamamelis x intermedia 'Orange Beauty' (Duitse kruising uit 1955)

    Daar waar je bij de groei van toverhazelaars best zo weinig mogelijk tussenkomt (en zeker niet mag snoeien!), zit er bij dit griezeltje niets anders op dan hem een paar jaar goed te leiden. Ik krijg er wel iets moois van gemaakt maar dat vergt veel geduld. Toch een jaar of vijf zes. Op mijn verlanglijstje -zonder iets te willen suggereren in dit verband toch melden dat ik dit jaar alweer een nieuwe voordeur krijg- staat nog één toverhazelaar, met name de 'Spanish Spider', een cultivar uit Kalmthout. 

    Eveneens van Duitse makelij (H. x intermedia 'Westerstede' uit 1977)

    In het bos werden net voor de vrieskou ook nog 5 stevige kardinaalsmutsen aangeplant. Zij moeten voor een vurige herfstverkleuring zorgen. Voor de rest moet er nauwelijks nog iets gebeuren in de tuin. Misschien nog een verharde pad aanleggen naar het konijnenhok maar daar moet ik nog eens goed over nadenken. Vandaag ben ik van plan om nog een hoop zwalptakken van mijn blauwe regen weg te snoeien maar dat was ik gisteren ook van plan. Toen is het er ook niet van gekomen. Toch plezant hé, zo je eigen baas zijn.


    24 februari 2012

    ons blij varken

    Een kwinkslag in de tuin moet kunnen. Omdat het er toch niet naar uitzag dat er veel lynxen of wolven over onze ecoduct zouden trekken, hebben we zelf maar voor een permanente bewoner gezorgd. Al van ver lacht het varken ons toe. Op sommige dagen misschien wel het enigste wezen dat ik vrij en vrolijk zal tegenkomen. Een naam heeft onze beer nog niet (ja, 't is een mannetje). 'Bart', naar de politicus, zou kunnen maar de dieren beledigen doe ik niet graag. Voorlopig dus naamloos.

    het varken vanop zijn troon

    close-up van ons nieuw tuindier

    Een vissende tuinkabouter had ook gekund maar er hebben er ondertussen al zovelen hun haak uitgeworpen dat alle Vlaamse tuinen zijn leeggevist. 


    Sloopwerken bij Tessenderlo Chemie

    Nabij het afgeleefd station van Tessenderlo worden op de terreinen van Tessenderlo Chemie de grote beton-bakstenen hallen van de voormalige sulfaatafdeling gesloopt. Hiermee verdwijnt een vertrouwd beeld uit het straatbeeld en mijn jeugdjaren.

    een vertrouwd beeld verdwijnt

    De bedrijfsleiding besliste jaren geleden al om de minerale chemie te concentreren op de vestiging te Ham aan het Albertkanaal. In december 2007 zag ik dat de grote bakstenen pijp beetje bij beetje kleiner werd (zie onderste foto). Blijkbaar worden nu ook de grote productiehallen afgebroken. Miljoenen tonnen meststoffen werden hier geproduceerd. De afdeling kwam in het nieuws toen bleek dat er giftige chloorhoudende afvalstoffen als brandstof werden aangewend. Goedkoop, dat wel, maar omdat de verbranding aan veel te lage temperatuur geschiedde, konden ook dioxines vrijkomen. Zeer ongezond voor de omgeving en de arbeiders.

    de beton-bakstenen constructie gaat tegen de vlakte

    Op de vestiging te Tessenderlo, gemeenzaam Schoonhees genoemd, ligt de klemtoon momenteel op de chloorchemie. Gezien de ligging van deze units vlakbij het centrum van onze gemeente, met een aantal woonwijken en scholen, een zeer ongelukkige keuze. Tessenderlo Group verkocht op 14 juni 2011 wel de PVC (MVC), chloor-alkali en een deel van zijn organische chloorderivaten aan het Britse Kerling (via Ineos ChlorVinyls) maar wie de precieze eigenaar is, maakt voor het leefmilieu en de civiele veiligheid niet zo veel uit. Het betreurenswaardig feit blijft dat de heel wat Seveso-activiteiten geconcentreerd zitten nabij het centrum van Tessenderlo, wat onverstandig is. Of spelen met vuur. Ruimtelijke ordening is in mijn gemeente altijd een groot fiasco geweest. Belangen wogen en wegen nog altijd zwaarder door dan de combinatie verstand en visie.

    december 2007, afbraak van de pijp

    Een klein pluspuntje: in de buurt van Tessenderlo Chemie en Chevron Phillips (de leverancier van de grondstof voor het Iraakse gifgas, weet je nog?) kon ik vaststellen dat er op geringe schaal interessante natuurinrichtingswerken plaatsvinden. Er worden, luidens de geafficheerde vergunningsaanvraag, poelen  en regelbare stuwen aangelegd. Fijn dat er aan de amfibieën wordt gedacht. Nu nog aan de mensen.

    23 februari 2012

    who's the beast?

    Een tussendoortje. Zo om de 5 jaar verzeil ik samen met mijn wettelijke echtgenote op een en dezelfde foto. De kleinste thuis fotografeerde ons samen in het arboretum van Kalmthout. Toch nog een prettige dag gewenst.